
JOAZINHO CARVALHO Songitacho
Mahavir Bor:
Braz Ferns
"Sundor maddam-zhaddamnim surngailolo,
xetam-bhattamnim voslolo, dongor-soddeanche noxken nettoilolo,
sobhit amcho ganv Siolim. Hea bhov amolik ani sassaiechea Bardezchea
bhagan zolmolet vhodd zannar mhunis-voiz, padri, madri, vokil, muzg,
boroinnar, adi-zanchi vhoddvik ani fank aiz sorvthaim gonngonnta,"
mhunntta Braz Fernandes, ugddas korun fankivont Joaozinho Carvalho
(Johnson) hacho.
MARSACHE 8ver,
1913, Siolenche eka kuttumbant ek mahavir zolmolo...poixile,
Afrikache bhuimcher, Zanzibar mhunntat tea vattarant. Khuxealkaien
bhoron tache mogall avoin ani bapain taka justuch sobhta toslem
nanv--Joazinho Carvalho--vinchun kaddlem. Heach navamkhal taka
Afrikachea dhesant baltim dilo.
He maha veoktichea jivitavhoir boroitannam khoim survat ani
khuim xevott khorcho hem bhov avgoddiaenchem kam koxem lagta.
Toruipunn ghoddtta te porim, thoddkeant koxem, tachea jivitachi ani
vavrachi khobor vachpeanchea dolleam samkhar dovoruia.
Joaozinho nov mhoineancho aslo tedna kaim karannank lagon
tacho avoi-bapui taka ghevn Afrikak thavn maimdhesant portolim.
Vhodda sontosan Siolim, aplea ganv-ghora Bamonvaddeant pennem kelem.
Uprant Joazinho-cho bapui aplea potak lagon, aple potinink ani
dhakttulea putak hangach dovrun, porot Afrikak gelo.
Goenkarank tanche muzgaponnache kopxek lagon Udentiche
Italian mhunnon ak'ko sonvsar pacharta. Tea kallar Siolimchea Marna
bhagant ek famad songitacho okhondd khambo-Zeferino D'Cruz--vosti
korun aslo. Eka brass band-acho to director aslo ani taka sogott
band master mhunnttalet. Sant Antoniche Igorjechem muzgachem iskol
to choloitalo ani tosot igorjent choir master aslo.
Muzg, rebek ani dusre instrument xikhonk sabar bhurge,
ganvche toxe bhaile, igorjechea iskolanuch nhoi punn tachea ghora
passun vetalet. Tantle kitlech apunnui famad zale-Anthoninho D'Souza
(music director of All India Radio, Panjim), Reginaldo Fernandes
(Romanxinho Patxai), adi.
Joaozinho
Carvalho att vorsanche piraiecho astanam ek pornem rebek gheun hea
band master-achea asrea khal songit xikhlo. Ani xekim 18 vorsanche
torne piraieruch music maestro zalo. Bavis vorsancho astanam tannem
songitacho pongodd ghoddlo "Joaozinho e seu Conjunto Allegre". Punn
uprant tannem tem nanv bodol'lem anim aplea pongddak "Johnson &
His Jolly Boys" oxem nanv dilem. Ho pongodd itlo lovkik zalo ki
tannem to chear doskam (44 vorsam) vhoir choloilo.
Tea kallar atanche porim "sound system, amplifiers, adi"
kaimch naslem punn goroz tem aslem ani tache songitachi
speciality--ek megaphone--aslo. Ho megaphone aplea hathan ghevn bab
Joaozinho aplem songitan ani suadik tallean ak'ki ratr dansachem sal
gazoitalo.
Sotmandhunk avgodd lagta. Ak'ki ratr bor zagronn korunk
tachea band-achi fee asli fokot 23 rupoi. Punn atam…Ru.23,0000 pasun
pauchenant. Ani atam vazta tem muzg koslem te anink sangchi goroz
nam.
Eka masikar, Dom
Lube Augusto Tavora, ani Vasco Alvares oxem mhunnttat: "Bab
Joaozinho-chea loukikponnank lagon ek voros adinch taka book korun
dovorcho poddttalo." Anim hem sot. Kazaram, dans, tiatr ani dusre
sbar okazianv taka falt naslet…sodanch chalu. Zaite pautti
kazarAcheo tarko mudar pasun kortalet Johnson & His Jolly Boys
hankam favta tea pormonnem.
Ek dis xegit chear rati vazoilea uprant, panchvea disa jedna
to rebek vazoitalo tedna taka jhem ou nid euvn tachea hatantlo
rebekacho ark (bow) zomnir poddlo, oxem sangtat. Itlench nhoi, tea
kallar choddso to saikolinuch provas kortalo. Ek dis, sokallim fudem
ghara etanam saikolicher nidhechi lohr evn rebeka-soit zomnir
xevttolo.
Tiatristam modhem legun to eok voznadik talleacho tiatrist
zaun gelo. Tachea modhur (bass voice) talleak lagon taka Mumbai,
Karnataka, adi zageancher apoun vortalet…tiatranim kantar
korpak.
Bab Joazinho ek boreantlo boro composer aslo. Jivak aplea
tras ghevn ani apli tokli zorovn sobhar Inglez toxe Latin bhaxen
tannem misank muzg rochlam. Tech porim zinsanvar dhormik gaionam
(religious hymns) tannem ghoddleant. Gaian Perpet Succur Saibinnink,
jem tannem 1960 vors kherit toren Tivimche igorjent Novenachea
vellar kantar korunk ghoddlelem, tem zaun asa: "Aileaum Maie magonk
mozot tuji." Aiz hem gaian zaiteam suvatancher gailelem aikonk
eta.
Tannem zinnsanvar mandde ani dulpodam ghoddleant. Tech porim
zaiteam ghoddpeanchea manddeank ani dulpodank tannem sur bosoileat,
chodd korun bab Tomazinho Cardozo-achea manddvank ani dulpodank.
Khatren mhunnoieta: Bab Joazinho-k lagon att-bara vorsam
Kandollechim Kirnnam pongddak poio nam tor dusro tori inam mell'la,
zaum to songita udexim vho utram (lyrics) udexim.
"Fr Agnel Onod Goencho" kesett Pri Peter Cardoz toiar
kortanam sogllea songitachem "arrangement" Joaozinho-n kelelem. Tech
porim "Lokh Gitancho Porzoll" kessetikui tannem songit bosoilelem.
Thoddo kall Joaozinho "Pilar Music School" hanga bhurgeank
musik ani rebek xikoupachea kaman chirdotalo. Tossot St Cecelia
Music School, Ponnje, to abzoulo.
Tachea songitacho bhag thoddo vell bond dourun, bab
Joaozinho-chea khellachea mollar ek firti nodor maruia. Joaozinho ek
okhondd "football" khellgodi aslo. To "full back" zagear khelltalo.
Tea kallar Dom Lube Augusto Tavora hachi "football team"
asli--"KITEM FINE. Hea pongddacho to okhondd khambo zaun
aslo.
Tache khellpache huxearkaiek lagon 1939 vorsa taka "All Goa
XI" pongddak khellonk vinchun kaddlo. Anim teach vorsa Janerache
25ver tancho pongodd "Young Goans of Bombay" hanche virudh Ponje
moidonar khell'lo ani "Young Goans of Bombay" hankam 4-2 golamnim
haroilet.
Bab J. Carvallo "Badminton" khellantui tegist aslo. Sobar
ganvchea Badminton spordhanim bhag gheun inam punzaitalo.
Bab Joaozinho-achea jivitachea tisrea bhagan tanch marun
polluiea: Tache songitache kopxek ov huxearkaiek lagon tachea ghara
lagim zaite bhurgim-chedde ani cheddvam--songit xikhunk etalint…to
morover.
Heram porim, bai Vicky (Rosy) ani tachi bhoinn tachexin music
xikthalint. Songitachi talim cholta-cholta bab Joaozinhonchea
hathachim bottam okosmat rebekachea satvea kordacher bosson ek modur
avaz tachea kallzant riglo. Ani hea kordacho porinam: 1964 vorsa bai
Vickyn bab Joaozinho Carvalho thaim satvo sacrament zoddlo. Anim
tanchea kazaracho foll: Devan tankam dog put favo kelet--Jude ani
Juvencio.
Portuguese Goenchem raj choloitalet tednam choddxe Portuguese
songitache kariokram amche "Emissora de Goa" (All India Radio -
Panjim) vitraitalet. Tednam hea kariokromanim bab Joaozinho-chea
rebekacho aspav astalo. Anim to sonvsar soddun vocho meren passun
aslo. Zaite pavtti tachea talleachi gitam All India Radio-cher
vitraitat.
Mario Miranda--Goencho famad ani unxear "cartoonist" "Goa
with Love" hea aplea pustokar, ek dansachea sol, asson tantun
Johnson and His Jolly Boys ani sabar lokh, osso eok "cartoon"
pintarun, bab Joaozinhochi tust korta ani taka voir ukhlun dhorta.
Poiteleak bhov sundor dista ani hansonkui eta.
Goenchea famad munxeamnim he mahan veokticho mogan ani onodan
boron bhouman ani sotkar kelo. Te zaun assat: Augusto Braganza
(dhoni Haystack, Arpora; Emiliano D'Cruz (Goencho famad songitkar);
Alexyz (Goencho famad cartoonist) ani Fr. Carlos Mendes (director
Solfegio Music School)
Famad Goenchea putan Mr. REMO FERNANDES hannem hea mahavirak
"MEGA MIX" French Television-acher prokoxit kelo.
Vhoddli khoxechi khobor mhunntlear, 1993 vorsa Goenchea
sorkaran bab Joaozinho Carvallo-chea supurn vavrak "Goa State
Cultural award" favo kelo.
Eke vattent dukachi ani dusre vattent sontossachi goxtt
mhunnllear: songit vazovpachea vavrant hea mahan purushak poixeanche
babtint vhoddlo faido hadlonam, nhoi mhunn taka girestui kelonam.
Punn taka soglleanche avddicho kelo, sonvsarbor famad kelo. 83
vorsanche piraier pavo passun hich tannem vhoddantli-vhodd
ghirestkai punzaili. Anim xrestt monan ani kallzant ti tannem
svikarli.
Sado-sudo, promannik munis to, vhoddponnanchi,
kurdnattkaiechi ani ragachi savlli tacher diso nasli. Pasiensacho
ani Dev bhiranticho munis to zaun aslo. Ullovp pasun tachem
vhoddlean naslem, punn rebekacho avaz mat sangchi goroz
nam…FORTE.
1996 vorsa Maiache 13ver vhodde umedin ani mogan aple
sodancho "choir group" (Vicky, Jude, Juvencio adi.) gheun ani aplle
dusre moganche bailek (Rebek) vengent gheun Vagator vochpache vattek
laglo.
Mogan to "choir" vazoun donparam aplea ghara portolo.
Sanjeche vellar bhair bolkavant boslolo asa thuim okosmat kitem taka
zaun ailem ami zap kaddinastanam soukasaien tannem aplo prann
soddlo. 83 vorsanche piraer Maestro JOAOZINHO CARVALHO, ho sonvsar
soddun gelo, dovrun puson vechona toslo ugddas aplea moladik
vavracho ani nanvacho.
Tachea mornanche khobor potrar vachun sabar lokh--gauncho
tosso bailo, gorib toxe girest, lhan toxe vhoddle--tacher aplli
nimnni nodor ghallunk tanger gelet. 1996 vorsa Maieche 15 ver,
tachea inter'rak Siolechi St Antoninchi Igroj chikar bhorleli.
Goenchea famad songitkaran Emiliano D'Cruz hannem Joaozinho-cho
kaixeaum fonddant nikipilo tednam "ADEUS KORCHEA VELLAR" gitacho sur
applea rebekacher vazoun, soglleanchim kallzam roddoilim ani
dolleantlim dukham vanvoilint.
Anim azun dukham pazorot asat hea mahan munxeacho moll korit
zalear.
Noman tukam maestro JOAOZINHO CARVALHO.
Tiatrachea mattva
bhailean
JOE Rose-achi mulakhat amchea Inglez
vibhagan vachunk mellta. Tantun tannem aple kolecher ani tiatrache
machiecher aplem veaktik mot sanglam. Tiatrache borpavollicher
tannem matxi nodor firaili ani apunn comedy korta mhunnon tache voir
tannem aplem mon ugttem kelem. Tor vachuia…famad tiatrist, ganvan
Aldoncho, Mumboint vaddlolo ani sogleamche vollkicho…kitem sangta
tem:
Joe
Rose mhunntta:
"Tiatr
borovpachei ritichi khori mahiti asonk zai. Aiz-kal tiatr
konnacheanui borovieta punn konnoacheanui borovieta te sogllech
tiatr bore zainant. Tuje lagim ek bori kanni asunk zai ani ti koxe
bhaxen palkar dakhoitai (presentation) tacher sogllem tharovlelem
asta. Tiatr ani kannio borovpi asat mhunntoch zaite bhaxecheo kanneo
eteleot. Punn omkech torecheo dialogue favo tea tonddanuch poddot
zalear taka mohotv asta.
|
"Mhojea hispan, Goeam zaite tiatrist asat, punn te
sogllech bore boroinnar oxem mhojean mhunnunk zaina. Kednaim
ek tiatr boro zata punn dusro tosoch utronam. Atam utponn
zalea ti tiatristanchi pinnka fokot lokak zai tem boroitat.
Chodd korun comedy…tiatrache kothent kainch asonam. Lok veta,
houseful zata ani bhair etoch mhunntta, 'Kitem asa re tea
tiatrant?" Punn hemch mhunnpi dusreai mhoineant teach
direktoracho tiatr aslear, poilo vochon tikett kaddttolo.
'Comedy asa mure'…punn kaniecho mukhel hetu (central idea)
ghora vhortolo mhunttlear kainch na.
"Comedy below the belt…hanv pochpochit mhunnona punn
pozddi. Pozddeam panvlanim Konknni palk fuddem pavtolo? Jacint
Vaz-an lokak, itlim vorsam, pott futtosor hansoilo to pozddi
comedy korun nhoi. Kaim tiatristanchea monan zata ki osli
comedy korina zalear lok hanschona, tallio-fivnneamcho
gonngonn zanvchona. Punn hi khottim chintnam tannim aplea
monantlim kaddun udovnk zai nam zalear amchea palkacho dorzo
dhortebhorit zatolo. |
"Don vorsam fattim ek padri amche igorjen novenamchem
provochon kortalo. Taka hanvem mhunttlem, 'Father, nov dis
tumim provochon kortat Devachea navan, bori dekh divn, borea
gunnachi khobor sangun, ani davea disa, festadis, igorjechea
adharak tumim oslo pozddo tiatr haddtat tantun pozoddponn
dista'. 'Punn lokh…" mhunnun to kuxin sorlo. Zalear tannem nov
dis bori xikovnn divn tenkxer pavtoch oslo 'climax'? Tea-tea
ganvamnim tiatr sponsor korteleanim hacher chintunk zai. Oxem
zalear, tiatrist toslem holkem borovp korunk pavchenant.
Nitoll comedy aikunk ieteli.
"Adlea tiatrancheo kotha amchea ghorabeanim ghoddteleam
vostumcher ani sobhavacher boroileleo astaleot. Amchea
somazacheo vankddeo chali-roti bodolpacho proitn zatalo.
Doth-denneam: tiatr borovn-borovn he noixt unnem zalem. Tiatr
zavn asa ek borem hatiar somaz bodlunk…Oxem zalear Konknni
palkak toxemch Goemche sonskrutaiek boreak poddttelem.
| |