goanow

 

Urba

KONKANI SECTION

MASTER VAZ
"Hanv zantto zalam,
Mhoji art mhatari zavnknam."

Master VazMASTER Vaz, Goemcho ek mhalgoddo tiatrist, zaka konnuch ollkonastanam aschonam oxem dista. Poilench Konknni film "Mogacho Aunddo" kaddlelem taka Master Vaz-an mukhi git ghoddlelem. Ernest Rebellon hea lovkik gavpi ani kantaram ghoddpeak, child artiste mhunnon aplea "Bombaichi Istil" tiatran 1934 vorsa ghetlelo. Dadhleachi toxich ostorechi bhumika korun to tiatr pollenarank dipkavn uddoitalo. To turner koso kamant ekdom huxear aslo punn tiatrisponnank lagon taka kamacher lokx ghalunk mell'lenchnam. To boreantleo boro borovpi, digdorspi, gitam ghoddpi ani gitam gavpi zavn gelo. Master Vaz Setembracher 6, 1927, Mapxeam Disttikaraguer zolmank ailo. Azun pasun to adlech umedin kantar korta anim halimch tannem aplo anink ek tiatr kela.

Antonette PereiraMaster Vaz-achi mulakat bai Antonette Pereira-n ghetleli Goemchea durdorxonnank. Tantle kaim bhag hanga ditanv.

Antonette: Konknni machiechi xiddi tum poilech pavtt kednam choddlo?

Master Vaz: Mhozo zolmancho ganv Mapusa, zhoim hanv Setembracho 6ver, 1927 vorsa zolmolom. Mhoji maim Mapxemchi ani pai Aldoncho, ani Alfred Rose mhozo khaxea bapulbhav. Mhojim maim-pai tiatrist aslim, ani hanv sat vorsamcho astanam tannim mhaka ani mhoje bhoinink Josefinank (tem tednam nov vorsamche aslem) machier haddlim. Paik "Mr Vaz" mhunttale mhunnttoch mhaka nanv poddlem "Master Vaz". Mhoje khorem nanv Jose Lourenco Vaz punn tea navan mhaka konnuch vollkonant.

A: Tiatrisponn tujem zolmanchem daiz tor?

V: Hoi. Tiatristponn mhaka mhojea avoi-bapai koddlean eilem. Mhoji maim, poili ostori tiatr borovpinn. Tinnem tiatr boroil'lo "Son of Portugal" ani 1936 vorsa tinnem to PT Bhangwaddi, Mumboint, dakhoil'lo.

A: Tuvem kitlea tiatramnim kam kelaim?

V: Hanv poilo tiatrant nachlam to tiatr aslo Ernest Rebelocho, toxech vhoddle-vhoddle actor asle: Saib Rocha, Koblo, Saib Rochachi poili bail Miss Ermelin, Carlot. Tea uprant Souzalin, Alexinho de Candolim, C Alvares, Boyer, John Claro, Mike Mehta ani heramchea tiatramnim hanvem bhag ghetla.

A: Tuvem kitle tiatr boroileat? Tantlo Master Vaz-acho "master-piece" mhunntlear khuimcho?

V: Hanvem poiloch tiatr boroilolo to aslo "Jack and Mack Tarvar zale pack" ani "Addecho Dotor". Uprant mhaka bore ekttor mevlea uprant tiatr boroilet te asle "Mhalgoddo Put Fulgoddo", "Bapui", ani oxem korun hanvem soglle mellon ponchvis tiatr boroileat. Hanvem halimch nimanno tiatr boroilo "Saiba Tankam Bhogos" ani amchea ganvchea bhurgeank ghevn to palkar haddlo. Punn ho "nimanno" mhunnonk mhojean zaina zorui hanv atam zantto zalam mhoji art mhatari zavnknam.

A: Tum chodd korun cheddvachi part kortalo mhunntat…

V: Tednam konnuch cheddvam sttegir einaslim. Punn amkam amcho palk rakhonk zai aslo, dekhun amkam cheddeank cheddvam neschench poddlem. Ani poilench suru kelem Minguel Rod-an; tannem poileach chedvak ghetlem tem aslem Miss Marikin. Uprant Miss Julie, Andrew Fernandes, Vicent de Saligao, Star of Arossim…ani tantuntlo hanv ek…Master Vaz. Ani zorui tor ami cheddvam nesonk nasle zalear ho palk jivo urchonaslo.

Uprant C Alvaresan tiatr haddlo "Avoichem Kortub" ani titun tennem Miss Mohanank haddlem, ani tednam thavn him cheddvam sttegir ievnk suru zalem, ani atam zaitim cheddvam fuddem soron amcho palk zaito sudhorla. "Real" cheddvam palkar iela uprant palk zai sudhorla dekhun hanv tankam porbim ditam. Punn chodd porbim ditam cheddeank je cheddvam nestalet tenkam. Tanche udexim amchea palkak ed'dem lamb auk mevlam.

A: Tiatrank lagon tum zaite ganv bhonvla astolo.

V: Hoi tor! Tiatr korunk zaite ganv hanv bhonvlam. Minguel Rod-a borim hanv akhem Goeam bhonvlam. Toxem tiatr zatale Bombay, Pune, Belgaum, Vengurla, Malvonn. Tea bhair ami Karacheak gel'le ghenn tiatr "Koxtti, konn bhikari"…tacho boroinnar ST Miranda. Uprant Afrikak ami gele: Nairobi, Mombasa, Nakuru, Kampala Kid Boxer-ache tiatr ghevn (Amchim Natalam & Kiddachem Soponn). Punn lokak chodd umed asli Minguel Rod-ache tiatr pollovnk, kiteak tednam Minguel Rod somplolo. Teche ami buk velele dekhun ami tiatr kele "Gorib Xezari" ani lok axen pollovnk laglo. Uprant tennim mhozo tiatr maglo ani hanvem mhozo tiatr kelo "Malgoddo put fulgoddo". Tednam amche borobor ekuch cheddum aslem-Antonette Mendes.

A: Tum ani Minguel Rod ekdom datt ixtt koxe zale?

V: Hanv tiatran nachtalom tednam mhaka Minguel Rod-an poilo ani mhaka aplea tiatran ghetlo. Amim borobor borem vid sarlam. Tednam cheddvam sttejir evnk kobul naslim. Minguel Rod-ak partik cheddvam zai zatalim ani tiatr ghevn Goeam envk zai aslo…Tednam tannem mhaka ghetlo, Miss Marikin, Miss Julie, Andrew, Vincent de Saligao, Star of Arossim, Remie Colaco, Jackdom, Luis Rod…

Hanv tiatr borovpak karann: Minguel Rod-an ek tiatracho contract ghetlo, St Andrew's Church, Bandra, Msgr Pereira hachea koddlean. Janerachea mhoinean. Tednam ami Goeam eilele "Lembddo Santan" tiatr ghevn. Sover Janerache ami nimanno show kelo Kansaule, ani satver ami Bombaim gele. Minguel Rod mhunno laglo apunn fattlean etam…Tiatr dhaver…hanv matso Goeam rest ghetam. Punn dha tarik zali…Minguel Rod nam anim tiatracho bukui nam practice korunk. Sadde tinank gaddi pavtali thuim amim gele…Tacho portoch nam. Ami ghaborle…Ani Fr Pereiran soglleo tiketti khopovn house-full kelem. To mhunno laglo, "Atam tiatr cancel korunk zaina. Kiteim korun show chalu kor."

Kopi buk ghetlo ani borovnk laglom…boroitam-boroitam sadde-sov zalim…sadde sovank tiatr…Ekttor sogle eile, ani Kid eilo. Taka hanvem mhunttlem, "Kid tumim ekttaim asle num re? Atam Minguel Rod kaim evnk nam, ani particho bukui nam…Sang atam tiatr koso koruia." To mhunno laglo, tem apnnank sangonaka, "Hanv zai zalear mhoji part kortam, dusrea ekttoranchem tum polloun ghe." Mhaka xevo gham' suttlo. Utor dilam dekhun hanvem tiatr korcho poddlo.

A: Uprant…?

V: Hanvem ekttorank sanglem ki hanvem borovn-borovn tin pordde zaleat, "tumim bhienakat, tumim sttegir choddat anim hanv sangtam te bhaxen tumim korat." Tenkam hanvem urba dili ani sttegir choddoile…rozar kelem ani start kelo tiatr…Tiatr itlo boro zalo ki eklea tori polloinaran vincharunk nam "Minguel Rod khuim assa?"

A: Minguel Rod Goeam ani tumim tacho tiatr Bombaim kelo?

V: Hanvem porddea fattlean ravon promting korun sogllo tiatr soboilo. Konnakuch defeit dakhoilonam. Lok khoxi zavn ghara gelo. Father (zannem tiatr arrange kelolo) ekdom ojeap zalo.

Dusrea disa kitem kai mhunnttlear Minguel Rod buk ghevn mhojexin Bandra eila. "Are kitem sangonv? Mhaka gaddi chukli. Punn ek sang, tuvem tiatr koho keloi?" Hanv matso ghaborlom…mhaka dislem taka rag bha eila mista mhunnon. Sogli istor sangonam fuddem to mhunno laglo, "Arre, buk nastanam tiatr tuvem koso keloi? Oslo ki kumpar assonk zai." Tednam ponchvis rupia share amkam…Ani atm poixi zalear, cheddvam palkar nachtat tim chearxim-paimxim rupia ghetat.

A: Minguel Rod-acho koslo ugddas tuka poilo eta?

V: Eka tiatran Kid Boxer, Minguel Rod ani hanv part kortaleum ani tea tiatran Rod ek kant mhunnttalo…ekdom boro…aikotannam lokachea dolleantlean dukham vhanvtalim. To kant mhunnon dakoitam.

(Kant gaieta):

Adlem mhojem vid, Deva konn diit?
Kiriada laguim mezar kori vhoddli jiit;
Dukam sanvronam kalliz roddtta ghupit,
Jevunk paulom Mary aiz tujea koxttamchem xit.

Aikon kuddik gham' suttlo jiv
Girestkai sonvsarantlo khev,
Vhoir tuka kaddttolo re Dev,
Roddonaka bab tum poilo pott bhor jev.

A: Anink koslo tori ugdda eta?

V: Hoi. Mhojea kazara dis…resper bha zatoch amcho vor hall-an bhitor kaddlo. Sumar sadde-chear voram zal'lim. Thodde nach bha zalelet. Minguel Rod eilo ani mhaka bhair ghevn gelo. Texi keli mhaka gheun sarko Byculla tiatrak. Atam kitem kortoloi? Nam mhunnonk zaina. Hall kazar kobar zait eilem, ani nimnno piece vazoitat: He is a jolly good fellow. Oklek ukol'lea ani nachtat…ani novreak uklunk sodhtat. Novro khuim asa, novro Byculla. "Atam miam kai sangum maje baikola"?

A: Konnakuch sango nastana tiatrak gelo…Saiba bhogos…!

V: Konnank ani kednam sangonv? Mhaka chance-ut divunkna zalear…Osli mhoji got zalea. Oslem mhaka Minguel Rod-an kelam tea disa.

A: Itlim vorsam bolanddlea uprant, amchea tiatranim atam koslem tori sudharop tuka dislam?

V: Amchea tempar hall-am naslim. Tiatr mattvanim zatale. Lighti nasleot, Mhambreache petrolmax dive haddtalet ani tiatr kortalet. Mike nasle, vhoddlean ulonvchem poddttalem. Tiatr fokot ratche zatale. Dha vorancher mhunnon sanglam zalear, ikrank-barank start zatale. Lok babddo chudd'tteo petovn tiatrak etalo. Tiatr kobar zatoch ghara vochonk boxi bha kainch naslem. Tiatr kabar zatoch nidhonk pasun amkam tednam zago naslo. Khup tras zatale. Punn atam soglem sudharop zalam: light eilea, chedde cheddvanchi part kortalet tem gelem, atam cheddvam palkar porzolltat. Hem sudharop poun hanv khup sontostam. Ami tras kadlele khore punn amchea koxttancho amkam foll mevla. Itleak lagon hanv Devak argam ditam.

A: Konknni tiatrachea palkak tum kitem anvddeta?

V: Atam mhozo put tiatrist ani mhojea poros boro composer zala. Oxem amchea bhurgeanim borim kantaram ghoddun, boro tiatr korun, lokak dhadoxi korcho. Ek nevo tiatrist zatolo zalear tennem poilem compose korunk xinkonk zai. Compose kelem mhunntoch to konnacheat rinnan nam, to aplem own korta. Toxem cheddvanim amcho palk sobhovnk zai ani to jivo dovrunk zai. Amcho palk jivo urlea puro mhunnon hanv Deva laguim magtam.

Hanv mhunnonk sodhtam ki hanv zantto zalam pun mhoji art azun mhatari zavunk nam. Toxemch hanv magtam heam bhurgeam laguim: Tumi vavrat, vhoir sorat, ani amcho palk sasnnank jivo dovrat.

Maestro Marianank Noman

Mariano RodriguesMARIANO Francis Rodrigues hachea dukhest mornan Goemchea songitachea molar Agostache poiler ek kherit, dukhabhorit, lamb kup posrailem. Aplea songitachea talar Goemkarank itlim vorsam dholoilea-nachoilea uprant tannem hea mhalgoddea songitkaran, Mapxenchea Ganvsavaddeant, aplo nimnno suskar soddlo.

Mariancho zolm 11 Jun, 1932, Chodnnechea sobit, hirvea zunvear zalolo. Tea kallar sogllea bhurgeank Igorjechea iskolan muzg xikoitalet tem to dhean-mon lavn Choddna xiklo, and uprant 1948 vorsa Mumboi ghelo. Thuim tannem 34 vorsam Western railway-n nokli keli ani 1990 vorsa bospagari zalo.

Alfred Rose-a boroborGoemchea songitkaram modhem taka kherit man favo zata tannem poileach Konkani audio kesettak songit dilelem dekhun. Joe Rose-achea kessetta vorvim kuru kaddlea uprant tannem ek xekddo vhoir her kesettam nettoilim, ason tantun Robin Vaz, Wilmix, Anthony San, Hortencio Pereira, Peter V Fernandes, Dinfa Productions, Agnelo D'Costa, Virginia Bros and Cruz Jazzvalacheam manddeachem album. Sangtat tea ispan tannem Alfred Rose-ache dor eke kesettin vazoilam anim tachea borobor Goa, Mungllur anim Dubai bhonvddi kelea.

Rebek toxem gitar to titlech umedin ani huxarkaen vazoitalo. 1988 tem 1996, dor Sonnvar-Aitar to "Goa Portuguesa" hotelan jevpeank khoxechea nadar dovortalo. Tachea sangata Michael Dantas vazoitalo. Tannem Oberoi hotelantui vazoilam.

1966 vorsa tannem aplo, sothacho songit pongodd ghoddlo ason tantun John, Reginald Fernandes, Bernard, Babush, Abdonio, Dominic, Querobin, Joaquim Maria and B Paul. 1997 vorsa, Janer mhoinean Marianan Mumboi xarak adeus kelo ani Goeam ganv-ghara portolo, punn muzgaponnank fatt kelinam.

Tachea oslea ostad vazovpean bhov sompeponnim Goeantui aplem bend ghoddunk zatalem. Punn taka zai asle bore saxophone, trumpet anim her vareache instrument vazovpi, je Goeam atamchea kallar bhurge xikonant. Muzgacho dhondo tigovn dovorpachi toiari, jichi titlich goroz asta, tivui taka Goemchea muzgam modhem mevlinam.

Igorjechea koramnim to vazoitalo anim esai kednant chukoinaslo. Tachea mornachea misak, Mapxemche Bhag Jeroniche igorjen, Pdr Peter Cardozo, heram padrim modhem aslo.

Inter'rak Mapxemchi igroz chikar bhorleli. Marianank nimnno adeus korunk, tachea fonddacher muttbhor mati ghalunk zaite malgodde songitkar ailelet. Toxech tiatrist zanchea tiatranim tannem vazoileleim. Tiatristam modhem M Boyer, C D'Silva, Bonaventure D'Pietro, Wilson ani Sharon Mazarello, Jessie Dias, Anil Kumar, Rico Rod ani her ajir asle, Marianache dukhest potinink ani ekleach putak Ian-ank bhuzvonn divunk.

Tachi kudd fonddant denvoitanam Chagas-an "Last Post" aple trumpet-icher vazoilem tednam sogleamchea dolleanim dukhamchem lhar tenklam diso.

Tachea mornan Konknni songitak ek khol ghavo poddla, to pekta mhunnosor khup kall bolanddtolo, punn tachi mav sodanch orvi urteli. Karann: Mariano osle muzg aiz-kal zolmoch nam koxem dista. Vazovpachea okhondd gunna borobor taka bhorpur umed ani bori xist asli. To lahn utramcho anim mogall sobhavacho aslo, oxem sogleamnich tachea morna uprant udgar kaddlet.

Abdonio, zo tacho datt ixtt ani borobor vazoupi aslo, tannem mhaka sanglem, "Marianachea mornan mhojea bhava itlo lagxilo munis mhaka nam zalo, ani Konknni muzgak ek vhodd muzg unno zalo."

M Boyer mhunno laglo, "Mariano Goemchea muzgam modhem boreantlo boro muzg aslo, anim to kednanch konnachem vaitt chintinaslo. Devan taka sasnnachem sukh favo korunv."

"Sumar 40 vorsam amim eka-mekachea sangatan Konknni machiek khand marlo. Mhojea soglleam tiatrank ani mhoji Konknni kessetik (Maria) tannem muzg dilelem. Mungllurkaram modhem to ekdom famad aslo," oxem tiatrist Freddy Barbosan sanglem.

Wilson Mazarello, tacho anink ek dadd ixtt, oxem mhunntta: "Mariano ek boro ixtt and boro songitkar aslo, ani tannem mhojea kessetink songit dilelem. Sogleant vhoddlem mhunnchem to khoreponninch ekdom boro mhunis aslo."

Sogleamchea mukhammollancher dukhachi savlli zollkotali, dor eklo tachi tust korit aslo. Munxean zata titlem borem korchem, dusreank sodanch aplem hanstem mukhamoll dakhovchem, soglleam thaim ixtagott zoddchi, ani tednach taka sukhi jivit favo zata, and tea bhair melea uprant pasun tachi iadd bhangarachea okxeranim ollkincheachea kallzam-monanim kantovn urta, oxem Marianachea dekhivont jivitantlean soglleank thavem zata.

Joel D'Souza