|
MASTER VAZ "Hanv zantto zalam, Mhoji art
mhatari zavnknam."
MASTER Vaz, Goemcho ek mhalgoddo tiatrist,
zaka konnuch ollkonastanam aschonam oxem dista. Poilench Konknni
film "Mogacho Aunddo" kaddlelem taka Master Vaz-an mukhi git
ghoddlelem. Ernest Rebellon hea lovkik gavpi ani kantaram ghoddpeak,
child artiste mhunnon aplea "Bombaichi Istil" tiatran 1934 vorsa
ghetlelo. Dadhleachi toxich ostorechi bhumika korun to tiatr
pollenarank dipkavn uddoitalo. To turner koso kamant ekdom huxear
aslo punn tiatrisponnank lagon taka kamacher lokx ghalunk
mell'lenchnam. To boreantleo boro borovpi, digdorspi, gitam ghoddpi
ani gitam gavpi zavn gelo. Master Vaz Setembracher 6, 1927, Mapxeam
Disttikaraguer zolmank ailo. Azun pasun to adlech umedin kantar
korta anim halimch tannem aplo anink ek tiatr
kela.
Master Vaz-achi mulakat bai Antonette Pereira-n
ghetleli Goemchea durdorxonnank. Tantle kaim bhag hanga ditanv.
Antonette:
Konknni machiechi xiddi tum poilech pavtt kednam
choddlo?
Master Vaz:
Mhozo zolmancho ganv Mapusa, zhoim hanv Setembracho 6ver, 1927 vorsa
zolmolom. Mhoji maim Mapxemchi ani pai Aldoncho, ani Alfred Rose
mhozo khaxea bapulbhav. Mhojim maim-pai tiatrist aslim, ani hanv sat
vorsamcho astanam tannim mhaka ani mhoje bhoinink Josefinank (tem
tednam nov vorsamche aslem) machier haddlim. Paik "Mr Vaz" mhunttale
mhunnttoch mhaka nanv poddlem "Master Vaz". Mhoje khorem nanv Jose
Lourenco Vaz punn tea navan mhaka konnuch vollkonant.
A:
Tiatrisponn tujem zolmanchem daiz tor?
V: Hoi.
Tiatristponn mhaka mhojea avoi-bapai koddlean eilem. Mhoji maim,
poili ostori tiatr borovpinn. Tinnem tiatr boroil'lo "Son of
Portugal" ani 1936 vorsa tinnem to PT Bhangwaddi, Mumboint,
dakhoil'lo.
A: Tuvem
kitlea tiatramnim kam kelaim?
V: Hanv poilo
tiatrant nachlam to tiatr aslo Ernest Rebelocho, toxech
vhoddle-vhoddle actor asle: Saib Rocha, Koblo, Saib Rochachi poili
bail Miss Ermelin, Carlot. Tea uprant Souzalin, Alexinho de
Candolim, C Alvares, Boyer, John Claro, Mike Mehta ani heramchea
tiatramnim hanvem bhag ghetla.
A: Tuvem
kitle tiatr boroileat? Tantlo Master Vaz-acho "master-piece"
mhunntlear khuimcho?
V: Hanvem
poiloch tiatr boroilolo to aslo "Jack and Mack Tarvar zale pack" ani
"Addecho Dotor". Uprant mhaka bore ekttor mevlea uprant tiatr
boroilet te asle "Mhalgoddo Put Fulgoddo", "Bapui", ani oxem korun
hanvem soglle mellon ponchvis tiatr boroileat. Hanvem halimch
nimanno tiatr boroilo "Saiba Tankam Bhogos" ani amchea ganvchea
bhurgeank ghevn to palkar haddlo. Punn ho "nimanno" mhunnonk mhojean
zaina zorui hanv atam zantto zalam mhoji art mhatari
zavnknam.
A: Tum
chodd korun cheddvachi part kortalo mhunntat…
V: Tednam
konnuch cheddvam sttegir einaslim. Punn amkam amcho palk rakhonk zai
aslo, dekhun amkam cheddeank cheddvam neschench poddlem. Ani
poilench suru kelem Minguel Rod-an; tannem poileach chedvak ghetlem
tem aslem Miss Marikin. Uprant Miss Julie, Andrew Fernandes, Vicent
de Saligao, Star of Arossim…ani tantuntlo hanv ek…Master Vaz. Ani
zorui tor ami cheddvam nesonk nasle zalear ho palk jivo
urchonaslo.
Uprant C
Alvaresan tiatr haddlo "Avoichem Kortub" ani titun tennem Miss
Mohanank haddlem, ani tednam thavn him cheddvam sttegir ievnk suru
zalem, ani atam zaitim cheddvam fuddem soron amcho palk zaito
sudhorla. "Real" cheddvam palkar iela uprant palk zai sudhorla
dekhun hanv tankam porbim ditam. Punn chodd porbim ditam cheddeank
je cheddvam nestalet tenkam. Tanche udexim amchea palkak ed'dem lamb
auk mevlam.
A:
Tiatrank lagon tum zaite ganv bhonvla astolo.
V: Hoi tor!
Tiatr korunk zaite ganv hanv bhonvlam. Minguel Rod-a borim hanv
akhem Goeam bhonvlam. Toxem tiatr zatale Bombay, Pune, Belgaum,
Vengurla, Malvonn. Tea bhair ami Karacheak gel'le ghenn tiatr
"Koxtti, konn bhikari"…tacho boroinnar ST Miranda. Uprant Afrikak
ami gele: Nairobi, Mombasa, Nakuru, Kampala Kid Boxer-ache tiatr
ghevn (Amchim Natalam & Kiddachem Soponn). Punn lokak chodd umed
asli Minguel Rod-ache tiatr pollovnk, kiteak tednam Minguel Rod
somplolo. Teche ami buk velele dekhun ami tiatr kele "Gorib Xezari"
ani lok axen pollovnk laglo. Uprant tennim mhozo tiatr maglo ani
hanvem mhozo tiatr kelo "Malgoddo put fulgoddo". Tednam amche
borobor ekuch cheddum aslem-Antonette Mendes.
A: Tum ani
Minguel Rod ekdom datt ixtt koxe zale?
V: Hanv
tiatran nachtalom tednam mhaka Minguel Rod-an poilo ani mhaka aplea
tiatran ghetlo. Amim borobor borem vid sarlam. Tednam cheddvam
sttejir evnk kobul naslim. Minguel Rod-ak partik cheddvam zai
zatalim ani tiatr ghevn Goeam envk zai aslo…Tednam tannem mhaka
ghetlo, Miss Marikin, Miss Julie, Andrew, Vincent de Saligao, Star
of Arossim, Remie Colaco, Jackdom, Luis Rod…
Hanv tiatr
borovpak karann: Minguel Rod-an ek tiatracho contract ghetlo, St
Andrew's Church, Bandra, Msgr Pereira hachea koddlean. Janerachea
mhoinean. Tednam ami Goeam eilele "Lembddo Santan" tiatr ghevn.
Sover Janerache ami nimanno show kelo Kansaule, ani satver ami
Bombaim gele. Minguel Rod mhunno laglo apunn fattlean etam…Tiatr
dhaver…hanv matso Goeam rest ghetam. Punn dha tarik zali…Minguel Rod
nam anim tiatracho bukui nam practice korunk. Sadde tinank gaddi
pavtali thuim amim gele…Tacho portoch nam. Ami ghaborle…Ani Fr
Pereiran soglleo tiketti khopovn house-full kelem. To mhunno laglo,
"Atam tiatr cancel korunk zaina. Kiteim korun show chalu
kor."
Kopi buk
ghetlo ani borovnk laglom…boroitam-boroitam sadde-sov zalim…sadde
sovank tiatr…Ekttor sogle eile, ani Kid eilo. Taka hanvem mhunttlem,
"Kid tumim ekttaim asle num re? Atam Minguel Rod kaim evnk nam, ani
particho bukui nam…Sang atam tiatr koso koruia." To mhunno laglo,
tem apnnank sangonaka, "Hanv zai zalear mhoji part kortam, dusrea
ekttoranchem tum polloun ghe." Mhaka xevo gham' suttlo. Utor dilam
dekhun hanvem tiatr korcho poddlo.
A:
Uprant…?
V: Hanvem
ekttorank sanglem ki hanvem borovn-borovn tin pordde zaleat, "tumim
bhienakat, tumim sttegir choddat anim hanv sangtam te bhaxen tumim
korat." Tenkam hanvem urba dili ani sttegir choddoile…rozar kelem
ani start kelo tiatr…Tiatr itlo boro zalo ki eklea tori polloinaran
vincharunk nam "Minguel Rod khuim assa?"
A: Minguel
Rod Goeam ani tumim tacho tiatr Bombaim kelo?
V: Hanvem
porddea fattlean ravon promting korun sogllo tiatr soboilo.
Konnakuch defeit dakhoilonam. Lok khoxi zavn ghara gelo. Father
(zannem tiatr arrange kelolo) ekdom ojeap zalo.
Dusrea disa
kitem kai mhunnttlear Minguel Rod buk ghevn mhojexin Bandra eila.
"Are kitem sangonv? Mhaka gaddi chukli. Punn ek sang, tuvem tiatr
koho keloi?" Hanv matso ghaborlom…mhaka dislem taka rag bha eila
mista mhunnon. Sogli istor sangonam fuddem to mhunno laglo, "Arre,
buk nastanam tiatr tuvem koso keloi? Oslo ki kumpar assonk zai."
Tednam ponchvis rupia share amkam…Ani atm poixi zalear, cheddvam
palkar nachtat tim chearxim-paimxim rupia ghetat.
A: Minguel
Rod-acho koslo ugddas tuka poilo eta?
V: Eka
tiatran Kid Boxer, Minguel Rod ani hanv part kortaleum ani tea
tiatran Rod ek kant mhunnttalo…ekdom boro…aikotannam lokachea
dolleantlean dukham vhanvtalim. To kant mhunnon
dakoitam.
(Kant
gaieta):
Adlem
mhojem vid, Deva konn diit? Kiriada laguim mezar kori vhoddli
jiit; Dukam sanvronam kalliz roddtta ghupit, Jevunk paulom
Mary aiz tujea koxttamchem xit.
Aikon kuddik gham' suttlo
jiv Girestkai sonvsarantlo khev, Vhoir tuka kaddttolo re
Dev, Roddonaka bab tum poilo pott bhor
jev.
A: Anink
koslo tori ugdda eta?
V: Hoi.
Mhojea kazara dis…resper bha zatoch amcho vor hall-an bhitor kaddlo.
Sumar sadde-chear voram zal'lim. Thodde nach bha zalelet. Minguel
Rod eilo ani mhaka bhair ghevn gelo. Texi keli mhaka gheun sarko
Byculla tiatrak. Atam kitem kortoloi? Nam mhunnonk zaina. Hall kazar
kobar zait eilem, ani nimnno piece vazoitat: He is a jolly good
fellow. Oklek ukol'lea ani nachtat…ani novreak uklunk sodhtat. Novro
khuim asa, novro Byculla. "Atam miam kai sangum maje
baikola"?
A:
Konnakuch sango nastana tiatrak gelo…Saiba
bhogos…!
V: Konnank
ani kednam sangonv? Mhaka chance-ut divunkna zalear…Osli mhoji got
zalea. Oslem mhaka Minguel Rod-an kelam tea disa.
A: Itlim
vorsam bolanddlea uprant, amchea tiatranim atam koslem tori sudharop
tuka dislam?
V: Amchea
tempar hall-am naslim. Tiatr mattvanim zatale. Lighti nasleot,
Mhambreache petrolmax dive haddtalet ani tiatr kortalet. Mike nasle,
vhoddlean ulonvchem poddttalem. Tiatr fokot ratche zatale. Dha
vorancher mhunnon sanglam zalear, ikrank-barank start zatale. Lok
babddo chudd'tteo petovn tiatrak etalo. Tiatr kobar zatoch ghara
vochonk boxi bha kainch naslem. Tiatr kabar zatoch nidhonk pasun
amkam tednam zago naslo. Khup tras zatale. Punn atam soglem sudharop
zalam: light eilea, chedde cheddvanchi part kortalet tem gelem, atam
cheddvam palkar porzolltat. Hem sudharop poun hanv khup sontostam.
Ami tras kadlele khore punn amchea koxttancho amkam foll mevla.
Itleak lagon hanv Devak argam ditam.
A: Konknni
tiatrachea palkak tum kitem anvddeta?
V: Atam mhozo
put tiatrist ani mhojea poros boro composer zala. Oxem amchea
bhurgeanim borim kantaram ghoddun, boro tiatr korun, lokak dhadoxi
korcho. Ek nevo tiatrist zatolo zalear tennem poilem compose korunk
xinkonk zai. Compose kelem mhunntoch to konnacheat rinnan nam, to
aplem own korta. Toxem cheddvanim amcho palk sobhovnk zai ani to
jivo dovrunk zai. Amcho palk jivo urlea puro mhunnon hanv Deva
laguim magtam.
Hanv mhunnonk
sodhtam ki hanv zantto zalam pun mhoji art azun mhatari zavunk nam.
Toxemch hanv magtam heam bhurgeam laguim: Tumi vavrat, vhoir sorat,
ani amcho palk sasnnank jivo dovrat.
Maestro Marianank
Noman
MARIANO Francis Rodrigues hachea dukhest mornan
Goemchea songitachea molar Agostache poiler ek kherit, dukhabhorit,
lamb kup posrailem. Aplea songitachea talar Goemkarank itlim vorsam
dholoilea-nachoilea uprant tannem hea mhalgoddea songitkaran,
Mapxenchea Ganvsavaddeant, aplo nimnno suskar soddlo.
Mariancho zolm
11 Jun, 1932, Chodnnechea sobit, hirvea zunvear zalolo. Tea kallar
sogllea bhurgeank Igorjechea iskolan muzg xikoitalet tem to
dhean-mon lavn Choddna xiklo, and uprant 1948 vorsa Mumboi ghelo.
Thuim tannem 34 vorsam Western railway-n nokli keli ani 1990 vorsa
bospagari zalo.
Goemchea songitkaram modhem taka kherit man favo zata
tannem poileach Konkani audio kesettak songit dilelem dekhun. Joe
Rose-achea kessetta vorvim kuru kaddlea uprant tannem ek xekddo
vhoir her kesettam nettoilim, ason tantun Robin Vaz, Wilmix, Anthony
San, Hortencio Pereira, Peter V Fernandes, Dinfa Productions, Agnelo
D'Costa, Virginia Bros and Cruz Jazzvalacheam manddeachem album.
Sangtat tea ispan tannem Alfred Rose-ache dor eke kesettin vazoilam
anim tachea borobor Goa, Mungllur anim Dubai bhonvddi kelea.
Rebek toxem
gitar to titlech umedin ani huxarkaen vazoitalo. 1988 tem 1996, dor
Sonnvar-Aitar to "Goa Portuguesa" hotelan jevpeank khoxechea nadar
dovortalo. Tachea sangata Michael Dantas vazoitalo. Tannem Oberoi
hotelantui vazoilam.
1966 vorsa
tannem aplo, sothacho songit pongodd ghoddlo ason tantun John,
Reginald Fernandes, Bernard, Babush, Abdonio, Dominic, Querobin,
Joaquim Maria and B Paul. 1997 vorsa, Janer mhoinean Marianan Mumboi
xarak adeus kelo ani Goeam ganv-ghara portolo, punn muzgaponnank
fatt kelinam.
Tachea oslea
ostad vazovpean bhov sompeponnim Goeantui aplem bend ghoddunk
zatalem. Punn taka zai asle bore saxophone, trumpet anim her
vareache instrument vazovpi, je Goeam atamchea kallar bhurge
xikonant. Muzgacho dhondo tigovn dovorpachi toiari, jichi titlich
goroz asta, tivui taka Goemchea muzgam modhem mevlinam.
Igorjechea
koramnim to vazoitalo anim esai kednant chukoinaslo. Tachea
mornachea misak, Mapxemche Bhag Jeroniche igorjen, Pdr Peter
Cardozo, heram padrim modhem aslo.
Inter'rak
Mapxemchi igroz chikar bhorleli. Marianank nimnno adeus korunk,
tachea fonddacher muttbhor mati ghalunk zaite malgodde songitkar
ailelet. Toxech tiatrist zanchea tiatranim tannem vazoileleim.
Tiatristam modhem M Boyer, C D'Silva, Bonaventure D'Pietro, Wilson
ani Sharon Mazarello, Jessie Dias, Anil Kumar, Rico Rod ani her ajir
asle, Marianache dukhest potinink ani ekleach putak Ian-ank bhuzvonn
divunk.
Tachi kudd
fonddant denvoitanam Chagas-an "Last Post" aple trumpet-icher
vazoilem tednam sogleamchea dolleanim dukhamchem lhar tenklam
diso.
Tachea mornan Konknni
songitak ek khol ghavo poddla, to pekta mhunnosor khup kall
bolanddtolo, punn tachi mav sodanch orvi urteli. Karann: Mariano
osle muzg aiz-kal zolmoch nam koxem dista. Vazovpachea okhondd gunna
borobor taka bhorpur umed ani bori xist asli. To lahn utramcho anim
mogall sobhavacho aslo, oxem sogleamnich tachea morna uprant udgar
kaddlet.
Abdonio, zo
tacho datt ixtt ani borobor vazoupi aslo, tannem mhaka sanglem,
"Marianachea mornan mhojea bhava itlo lagxilo munis mhaka nam zalo,
ani Konknni muzgak ek vhodd muzg unno zalo."
M Boyer mhunno
laglo, "Mariano Goemchea muzgam modhem boreantlo boro muzg aslo,
anim to kednanch konnachem vaitt chintinaslo. Devan taka sasnnachem
sukh favo korunv."
"Sumar 40 vorsam
amim eka-mekachea sangatan Konknni machiek khand marlo. Mhojea
soglleam tiatrank ani mhoji Konknni kessetik (Maria) tannem muzg
dilelem. Mungllurkaram modhem to ekdom famad aslo," oxem tiatrist
Freddy Barbosan sanglem.
Wilson
Mazarello, tacho anink ek dadd ixtt, oxem mhunntta: "Mariano ek boro
ixtt and boro songitkar aslo, ani tannem mhojea kessetink songit
dilelem. Sogleant vhoddlem mhunnchem to khoreponninch ekdom boro
mhunis aslo."
Sogleamchea
mukhammollancher dukhachi savlli zollkotali, dor eklo tachi tust
korit aslo. Munxean zata titlem borem korchem, dusreank sodanch
aplem hanstem mukhamoll dakhovchem, soglleam thaim ixtagott zoddchi,
ani tednach taka sukhi jivit favo zata, and tea bhair melea uprant
pasun tachi iadd bhangarachea okxeranim ollkincheachea
kallzam-monanim kantovn urta, oxem Marianachea dekhivont
jivitantlean soglleank thavem zata.
Joel
D'Souza |