|
Vors:
1935. Konknni Bhas 5 lipiamni boroitale: Devonagori, Kon'nodd, Moliallom',
Romi and Orbi. Konknniche panch zunve zal'le. Ek zunvear kitem ghoddtta
tem dusrea zunvear kollonaxil'lem.
Vors: 1931. Karvarant poili Konknni Porixod zali. Poilech khepe
Konknni bhaxe sombondan vichar korpak ektthaim aile. Tannim tharavnni
ghetli: soglea Konknni Bhaxi lokan Konknnichi sobhavik lipi mhonn
Devnagori lipi apnnavchi. He ghoddnnukek 66 vorsam zalim.
Vors: 1962. Goenchi suttka zatokuch Kendr sorkaran mullavea xikxonna
sombondan obheas korpak Xrimoti Vijaya Mulle hanchea mukhelponna
khala ek somiti dhaddli. Goenchi lokbhas Konknni; dekhun Konknni
hem mullavea xikxonnachem madhiom' aschem oxi xifaros te somitin
keli. Ti manun ghevn sorkaran mullavea xallamni madhiom' mhonn Konknni
apnnaili. Konknni bhaxechea itihasant poilech khepe Konknni Xikxonnachem
madhiom' zali. Hem 1963 vorsa ghoddlem. Uprant Konknni ek vixoi
mhonn madhiomik, uch'ch madhiomik ani mahavidyalain panvddeancher
pavli. Konknni vixoi ghevpi videartheancho ankddo dor vorsa vaddot
asa. Tanchem modim Hindu toxech Kristanv videarthi asat. Hem xikxonn
43 vorsam cholta.
Vors: 1975. Sahitya Akademin Konknnik svotontr sahityik bhas mhonn
manniotai dili. 1978 vorsa Konknnitlean Sahity Akademicho puroskar
ani her kariavolli suru zaleo. Sahitya Akademin Devnagori hi Konknnichi
sobhavik lipi manun arombhaposun ti lipi vaporpachem dhoronn apnnailem.
1981 vorsa konnem tori lipicho prosn voir kaddlo. Sahitya Akademin
to Konknni sol'lagar monddolla kodden dhaddlo. Hem monddoll Konknni
bhaxi Sahityikanchea 10 protinidhinchem asta. Hea monddollache tisre
boskent tea vixoiacher vichar zalo. Tarikh axil'li 21 Novhembor
1981. Sahity Akademin Konknni vixincho vavr Devnagor lipintlean
korcho oxi xifaros sol'lagar monddollan ekamotan keli. Sorgest Fr.
Anton Pereira, Mongllurche Sorgest. V.J.P. Saldhanha, Kerollche
Xri. N. Purushottam Mallya he monddollache vangddi asle. Xri. Ravindra
Kelekar he nimontrok asle. Ti xifaros 5 Janevari 1982 disa zal'le
akademichea vavurpi mondollache boske mukhar aili. Vavurpi monddollan
ti manun ghetli ani adle bhaxen vavr chalu dovorlo. Sahitya Akademicho
Konknnint vavr suru zavn 30 vorsam zaleant.
Vors: 1985. Goem Vidyapitthachi thapnnuk zali. Kaim vorsamni Podvyut'tor
Korsant (M.A.) Konknni pavli. Kitleaxeach zannamni Konknnint M.A.
kelea. Tanche modlim kaim zannam mahavidyalayamni Konknni vixoi
xikoitat. Hea xikovpeam-modim Hindu asat toxech Kristanv podvidhor
asat. Konknnint Podviut'tor kors suru zalear 13 vorsam zaleant.
Goeant Konknnitlem ani Konknnichem xikxonn fokot Devonagorint zata.
Vors: 1987 Goem Vidhansobhet rajbhas kaido pas kelo. Tea kaideant
Devnagori lipintle Konknnik rajbhas kelea.
Vors: 1992 Sonvsoden sonvidhanant bodol korpi vidheiok pas korun
Konknnicho aspav atthve onusuchint kelo. Toso aspav kelea uprant
Bharot sorkarachim khatim ani sorkari sonvstha Konknnint kosloi
vavr kortona Devnagori lipi vaprit aileant. "National Book
Trust" Konknnit pustokam uzvaddaita tim Devnagori lipint astat.
Bharot Sorkarachea ghor khatean Goem Sorkara vorvim korun ghetla
to Bhrotiy sonvidhanacho Konknni onnkar Devnagori lipint asa. U.P.S.C.-che
porikxek Konknni vixoi ghevpak melltta, to Devnagori lipint asta.
"Reserve Bank" notti chhapta tancher Konknni asta tem
Devnagori lipint asta. Hem fattlim sumar bara vorsam cholta.
Kerollant xallamni Konknni xikovpachi vevostha thoinchea sorkaran
kelea. Tem xikxonn Devnagori lipint asta ani Goeant toiar kel'lim
pustokam tea xallamni vaportat.
Kerollant Konknni pasot eka kallar fokot Molyallom' lipi vaportale.
Az 90 ttok'ke vapor Devnagoricho zata ani Molyallom' lipicho upeg
fokot 10 ttok'ke zata.
Ani atam- Konknni pasot Devnagoriche suvater Romi lipi apnnavchi
oso prochar suru zala. Ho prochar Thomas Stephens Konknni Kendr
ani tea kendrache son'chalok Pratap Naik ani Matthew Almeida hamnni
suru kela. To. Stti. Konknni Kendr hi Jezvit Ponthachi sonvstha.
Tichem vangddiponn lokak ugtem na. Pratap Naik, Matthew Almeida
hankam thoim nemleat. Dedd-don vorsam adim te Kon'nodd lipicho prochar
kortale. Konknnichi lipi mhonn Kon'nod lipi apnnavpak zai oxem sangtale.
Kornattokant ravtat tea Konknni bhaxi lokancho ankddo motto asa
ani te Kon'nodd lipi vaportat, dekhun Kon'nod lipi apnnavpak zai,
oso tancho agro astalo. Atam okosmat tanchem mot bodol'lam ani te
Romi lipicho agro dhorpak lagleat.
Romi lipicho agro dhortona te karonnam ditat tim oxim:
-Devnagori lipint dox asat, ti favo toxi na.
-Romi lipichea vaprak sumar 450 vorsanchi porompora asa.
-Sonvsarikoronnak lagun Romi lipi zai.
-Ontraxtri mollar Konknni jiti urtoli zalear Romi lipich zai.
-Songonnok tontrojneachea upegapasot Romi lipi gorjechi.
Pratap Naik ani Matthew Almeida hanche dakhovpache dant he; tor
khavpache dant veglle asat. Te Romi vixim agro dhortat tachim khorim
karonnam him va hantutlem khoimcheim ek:
1. Devonagorik te Hindu lipi mantat ani cholnnuken dhormvadi ani
zatvadi axil'lean te lipi vixim tankam dusvas.
2. Dr. Maria Aurora Couto mhonnttat te promann Bharotiy Sonvskritichea
mukhel provahant bhitor sorpak te fattim ravtat.
3. Romi lipi hi Latin bhaxechi lipi axil'lean ti Kristanv dhormachi
lipi ani Konknni samball'llea ti Kristanvamnich oxi somzonni.
4. Purtugali vosahatvadachea daizantlea ovxexank veng marun ravpachi
vrut'ti.
5. Dr. Tristanv Braganza Cunha hamnni jea dexbhroxttponnacher boddi
marli teach dexbhroxttponnachem hem adhunik rup.
6. Jem jem Bharotiy tem tem unnak hea nyungonddan Devonagori lipik
virodh.
7. Hea na tea karonnan Konknni chollvollint dhoxi ghalun ghor bhedi
mhonn vavurpacho sobav.
8. Dhormvadavorvim Gõykarammodim futt ghalpacho haves.
Him karonnam va hatuntlem khoimcheim karonn Pratap Naik va Matthew
Almeida aplea tonddant ken'nach sangche nat. Tem tanche cholnnukevoilean
tharavchem poddttolem. Te oxem kiteak kortat ho mullavo prosn. Tea
prosnachi zap mhoje nodren oxi:
Aichea sonvsarant nove samrajyvadi voir sorunk lagleat. Sonvsarikoronnachea
nanvakhala apnnak zai toxench ghoddchem, apnnak zai teim urchem
ani naka tem na-noposchat korun vodonvchem hem tanchem dhoronn.
Tea novea samrajyvadeanche Pratap Naik ani Matthew Almeida he "agent".
Sonvsarikoronnachea nanvan sonvsarant sogleo lipi na zavn ekuch
lipi urchin ani uprant, sogleo bhaso na zavn ekuch bhas urchi ho
tancho haves. Sonvsarikoronn, songonnok tontrojnan, "internet"
hanche nimit't korun te Konknni he dexi bhaxen Romi hi ievropev
lipi apnnavchi oxem sangtat. Toxem kelearuch hi bhas ontoraxtriy
mollar jiti urtoli khoim! Hem torkott zoxem Konknnik lailam toxench
her dexi bhaxankui lagu zata. mhonnttokuch hea torkottacho orth
oso zata: jogant Bharotiy bhaso tigun urtoleo zalear tamnni apapli
lipi soddun divn Romi lipi apnnavchi. Hem Bongalin korchem, Gujaratin
korchem, Hindin korchem, kon'noddan korchem, Tamill-Telgu hamnniny
korchem! Toxem kelem na zalear teo bhaso morun votleo!
Bharotantle khoimchech bhaxek ozun hi bhirant poddunk na. Konnoch
dexi lipi soddun pordexi lipi ghevpacho vichar korunk na. Voilean
"microsoft"-a sarki sonvstha Bharotiy bhaxantlean "software"
toyar korta. "United Nations Language Development" hi
sonvstha jogantleo sogleo bhaso ani tancher adaril'leo sonvskrutayo
tigun urcheo mhunn 'Universal Networking Language' toiar korpacho
vavr fuddem vhorta. Fokot To. Stti. Kom. Kendrak ani tachea zallvonndarank
chinta poddlea, Romi lipi appnnaili na zalear Konknni mortoli mhonn!
Kaim pordexi mixonoreanche sangnnen Purtugalchea Rayan kaddil'lea
1684 chea adexantlean ji Konknni vanchlea ti atam Pratap Naik ani
Matthew Almeida hamnni kitloy proitn kelo mhonn morpachi na.
Novea samrajyvadeanche he hostok az dexi lipi soddchi mhonnttat;
Faleam dexi bhaso soddat mhunn agro dhortole. Inttornettachem nimit't
sangtole ani fokot Inglix puro, sogleo dexi bhaso na-noposchat korat
oxeim sangtole. Hankam dex , dexi bhaso, dexi lipi, dexi sonvskrutai
hancho mog va obhiman na. Nodor ievropa kodden laglea. Ievropi sonvskrutaiechi
vhoddvik gavpantuch te dhoneotai mantat.
Konknnichea porzollit fuddarakhatir ani ghorbhedeamni ubeo kel'leo
addkholli na korche pasot, Konknnicho mog ani obhiman axil'lea Gõykaramni
Thomas Stephens Konknni Kendr ani tache zallvonndar Pratap Naik
ani Matthew Almeida hanchem karosthan vollkhuchem. Tancher bohixkar
ghalcho. Tanchekodden som'bond dovorche nant ani tanchekodden sohokary
korche nat oxem dhoronn apnnavchem.
Bohixkar kiteak?
Ami lokxayent vavurtat. Sogleank vicharchem ani motache svatontry
asa. 'Konknnik marun udovia' oxem mhonnpachem svatontry Pratap Naik,
Matthew Almeida hankam asa. Tanchea tonddak konnench gudd'ddo marcho
nhoi va tanche likhnnek addkholl korchi nhoi. Punn tankam sangat
divcho kai na, tanche kodden sohokary korchem kai na hem tharavpachem
svatontry lokak asa. Tem svatontry vaprun ami osohokarachem dhoronn
apnnavchem. Tem bohixkarachem ek rup. Kornattokantlean ievn Gõykarammodim
va Konknni chollvollint te dhoxi ghaltat dekhun te Konknniche ani
Gõykaranchei dusman. Tankam bohixkaran pois sarle zalear
konnakuch dukh'kh zavchem na.
[Chotrai: Sunaporant disalleacher Otubrache 14 tarker Devonagori
lipient chhapun ailolo ho lekh ami asa tosoch bhas bodli nastana
chhapla.] Sompadok] Sunaporant-achea upkarant. |
RUPNNEM
Bor: Tomazinho Cardozo
|
Stephens Kendracher ani karmachearancher bohixkar ghalcho”
hea mhatalleacho lekh 14 Otubrachea SUNAPARANT potrar ailolo to
vachunk mell’lo. Lekh konnem boroilolo? Konknnicho ek mhan
fuddari Advogad Uday Bhemre hannem ho lekh boroilolo. Xri Bhemre
bohixkar ghalpacheo gozali kortat mhunn ojeap zalem? Zavpachench!
Karann, Xri Uday Bhemre mhunttllear ekvott ghoddun haddpi monis.
To anik bohixkaracheo khobro kiteak uloitolo? Oxem zaitea zannank
dista astolem. Sarkhem tem. Utramnim to bhes boro ekvott ghoddoita,
kornneanim nhoi. Ek kall aslo ki hech fuddari Thomas Stephens Konknni
Kendr ani tache zallvondar Dr. Mathew Almeida ani Dr. Pratap Naik
hanchi motti thoknnai kortalet. Konknni mollar bhes borem kam’
kortat mhunn tankam dhinvastalet, tanchi vochot thoim tust kortalet.
Punn kaim vorsam adim, jen’na eka disa Thomas Stephens Konknni
Kendran Konknni borounchi rit koxi aschi tem dakhoilem, Devnagrin
Konknni boroita te ritin chuko asat teo nodrek haddleot, tea disa
thaun Thomas Stephens Konknni Kendr ani tache zallvondar - Dr. Mathew
Almeida ani Dr. Pratap Naik – hea fuddareanche nodrentlean
‘BHES BORE KONKNNICHO VAVR KORPI’ he dogui Konknniche
zannkar ekach khinnant ‘KONKNNI SOMAZANT FUTT GHALPI’
monis zalet. Hantun ojeap zavpa sarkhem kainch na. Hea fuddareancho
itihasuch toso asa. Tanchea vicharam borobor tuje vichar asot zalear,
tum bhes boro monis. Tuje vichar tanchea vicharancher matxe poriant
hadd vetat zalear, tum sarkho vaitt monis. Magir tujer te bogllanttar
bogllanttam ghaltat, tuje bara berestar ani tera sukrar korunk proitn
kortat. Xri Bhemrecho to lekh vachlear oxench kitem korunk to evjita
astolo dista. Churchure babddeache! Thomas Stephens Konknni Kendr
ani tachea zallvondarancher bohixkar ghalpachim tachim sopnam ken’nach
sakar zanvchinant.
Thomas Stephens Konknni Kendr ani tachea zallvonddaranim Konknniche
udhorgoticho jitlo vavr kela taka sor kori sarkhi anik ekui Goeant
sonstha na mhunttllear fott zanvchina. He sonsthecho labh xekddeanim
xikpi bhurgeanim ghetla, xikovpeanim ghetla ani Konknnichea mogianim
ghetla. He sonsthen Pri Antonio Pereira Puroskar ghoddoun haddlo
ani to, mat poriant vegllochar korinastana, jea mon’xan Konknni
bhaxek ani Konknni somazak iogdan dilam, magir to Devnagri lipi
mogi, vo Romi lipi mogi zaum, to puroskar diun tanchea vavrachi
tust kelea. TSKK-che puroskar mell’lolea manestancho nihall
kelear oxem dista.
(a) Fokot Devnagri lipint borovpi: Shripad Desai, Pandurong Bhangi,
Ramkrishna Zuvarkar, Hema Naik ani Tanaji Halarnekar.
(b) Fokot Romi lipint borovpi: Tomazinho Cardozo, Fr. Antonio Francisco
Sousa, Peter Cardozo, Fr. Fredy J. D’Costa ani Bonaventure
D’Pietro.
(c) Donuim lipinim borovpi: Felicio Cardozo, Olivinho Gomes, Prabhakar
Tendulkar, Antonio Piedade Morais ani Jess Fernandes.
Itlench mhoi. TSKK-chi ek budh divpi somiti asa. Te somitiche vangddi
oxe asat: Dr. Tanaji Halarnekar, Tomazinho Cardozo, Dr. Kiran Buddkule,
Alito Sequeira, Jayanti Naik ani TSKK-che dogui zallvondar.
Voir kela tea nihallacher nodor marlear TSKK-n zat-kat, dhorm ani
lipi pollenastana soglleank aple vengent dhorleat mhunn spoxtt zata.
Soglleank ekvottan dorun Konknni mollar fuddem vochpi Goeantli hi
ekuch sonstha asa. He porim soglleancho ekvott gheun Konknnicho
fuddar porzollit korunk vavr korpi anik khoinchich Goeant sonstha
asa zalear puraveam soit dakholl korunk mhojem hea fuddareank avahan
asa.
Aiz TSKK ani tache zallvondar Romi lipichem mhotv ani te lipintlean
borounk zata ti ‘scientific’ pod’dot akhea sonvsarak
dakhounk iexesvit zaleat. Sonvsarachea anek konxanim ximpoddlolea
Goenkaranim TSKK-k tanchea moladik vavra khatir xebaski dilea. Goeantui
Romi lipichem varem odhik nettan vochonk laglam. Hi chollvoll nettan
fuddem veteli ani akhrek Romi lipik Devnagri borobor sthan melltolem,
hantun matui dubhav na. Oxem zalem zalear Devnagri Konknnicho fuddar
kitem? 137 Konknni mullaveo xallo asat tantuntleo 131 xallo Devnagri
lipi soddpachi xok’keatai asa. Uday Bhemrek ani tachea sangateank
bhirant mhunntta ti hich. Toxem zalear Devnagrintlean Konknni xikxonn
kobar. Tem zaunk diunche bhaxek TSKK-kuch kobar koruma. TSKK ani
tanchea zallvonddarancher bohixkar ghalum-ia. Ani Xri Bhemren tosoch
TSKK ani tachea zallvonddarancher bohixkar ghalpak ulo marlo. Hanvuim
Romi lipicho mogi ani vavurpi. Mhunttoch atam mhojerui bohixkar
ghalcho poddlo na? Ghalat. Bohixkar ghaltoch ravat. Akhrek Konknni
mollar urtele te fokot Adv Uday Bhemre ani tache muttbhor sangati.
Tumcheach hatanim tuminch Konknnicho fondd ustitat tem polloun dukh
bhogta. |